- بر خلاف آنها تعلّق مىگيرد و تغيير در آن انجام مىدهد و اين سنخ تقديرهاى غير حتمى و معلّق را - كه از آغاز مقطوع و حتمى نبود - بداء مىگويند و شيعه بدان معتقد است . و همين معناست كه در انديشهء اهل سنت به نامهاى ديگر مطرح است ؛ مانند تغيير سرنوشت توسط « دعا و رخدادها » . در اين صورت ديگر ، « بداء » اختصاص به مكتب شيعه ندارد بلكه همهء امت محمد - صلّى اللّه عليه و آله - بدان معتقد است . و اما « بداء » به معناى نسبت جهل به خداوند دادن و يا معانى غلط ديگر آن كه به شيعه نسبت داده شده است ، همگى بدون استثنا افتراى محض بوده و ساحت اقدس شيعه و انديشهء ناب و تابناكش - كه از خاندان وحى - عليهم السلام - برگرفته شده است - از آن مبرّاست . منشأ عقيدهء شيعه به « بداء » شيعه ، انديشه و تفكر « بداء » در تقديرات غير حتمى را از آيات قرآن مجيد و گزارشهاى روايى صحيح و معتبر و متواتر معنوى ائمهء دين - عليهم السلام - برگرفته و بدان باور نموده و جزو معتقدات مسلم خود قرار داده است . اما آيات : 1 - يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ « 1 » ؛ « خداوند آنچه را كه بخواهد محو مىنمايد و از صفحهء لوح تقديرات مىزدايد و آنچه را كه بخواهد ثابت نگه مىدارد و نسخهء اصلى كتاب ( علم محتوم ) تنها در نزد اوست » . 2 - لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ « 2 » ، « همهء امور پيوسته و در همهء حالات در قبضهء قدرت اوست » . يعنى : هم تقدير و سرنوشت هر پديده و هم تغيير آن در تحت سلطه و قدرت و حاكميت مطلقه و ارادهء خداوندى است « 3 » . و اما روايات را قبلا آورديم « 4 » .

--> ( 1 ) رعد ، 39 . ( 2 ) روم ، 4 . ( 3 ) ر . ك : محمد صادق نجمى ، پيشين ، صص 272 - 280 . ( 4 ) ر . ك : تصويرى از « بداء » در روايات شيعه ، ص از همين كتاب .